Verslag vergadering erfgoedcommissie 13 april 2026
- Tijd: 19:30 - 21:30 uur
- Locatie: Raadhuis Heerde, Bonenburg
- Voorzitter: mw. W. Blankvoort
- Leden: Mw. Blankvoort, mw. Overbeek, mw. Bosch, mw. Allersma, mw. Perlot (ambtelijk secretaris)
- Gasten: dhr. E. van Wilsum (agendapunt 5), dhr. J. Elders (agendapunt 5), dhr. N. Haverkamp (gemeente Heerde) en dhr. P. Visser (agendapunt 6)
- Afgemeld: Mw. Brem
1. Opening
De voorzitter opent de vergadering en verwelkomt de leden en de gasten. Mevrouw Brem is vanwege ziekte niet aanwezig. De leden en de gasten stellen zich kort voor.
2. Vaststellen agenda
De volgorde van de behandeling van de agendapunten wordt gewijzigd: de punten 5 en 6 worden als eerste behandeld.
5. Advies voornemen aanwijzing gemeentelijk monument molen Keetweg 3
Toelichting op het agendapunt:
De commissie wordt verzocht om advies over het voornemen tot aanwijzing van de Molen van Rakhorst (maalderij en wijerd) aan de Keetweg 3 tot gemeentelijk monument. Als bijlagen zijn de aanvraag van de Stichting tot behoud van Veluwse sprengen en beken en de door het Gelders Genootschap opgestelde redengevende beschrijving toegevoegd. De secretaris licht de adviesaanvraag tijdens het overleg toe.
De Bekenstichting heeft op 10 april 2026 een schriftelijke inspreekbijdrage toegestuurd tezamen met het definitieve 'Rapport over de bouwhistorische verkenning Cultuurhistorische waardestelling" opgesteld door Adviesbureau Molenbehoud.nl. Bij de aanvraag had de Bekenstichting een eerdere versie van dit rapport gevoegd.
Verslag:
WB informeert de aanwezige eigenaren van de molen, de heren Elders en Van Wilsum, over de mogelijkheid tot inspreken tijdens de vergadering van de Erfgoedcommissie.
De Erfgoedcommissie en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) adviseren tezamen als de Gemeentelijke adviescommissie Omgevingskwaliteit van de gemeente Heerde over het adviesverzoek van het college. De CRK heeft zich op 7 april positief uitgesproken over een aanwijzing van de molen tot gemeentelijk monument. De Erfgoedcommissie onderschrijft het advies van de CRK. RP stelt een gezamenlijk advies op en legt dit voor aan de voorzitter van de Erfgoedcommissie en BO als vertegenwoordiger van de CRK voor reactie/akkoord en ondertekening (actiepuntenlijst).
De commissie heeft nog een paar aandachtspunten voor de concept redengevende beschrijving. BO zet deze op de mail naar RP zodat RP deze kan doorgeven aan de opsteller van de redengevende beschrijving (actiepuntenlijst). FB merkt op dat in het bouwkundig rapport dat de aanvrager heeft overlegd mogelijk een fout is geslopen bij de genoemde architecten (A. Dekker in de plaats van J. Dekker). RP geeft dit door aan de aanvrager (actiepuntenlijst).
De eigenaren geven aan dat zij graag zien dat de molen op termijn weer functioneel wordt en roept -onder meer- de commissie op de uitvoering daarvan mogelijk te maken. De commissie geeft aan dat een status als gemeentelijk monument hieraan niet in de weg hoeft te staan. De status van gemeentelijk monument kan zelfs helpen bij het vergaren van de benodigde gelden. De eigenaren geven aan dat zij de aanvrager hebben benaderd om te komen tot uitstel van de aanwijzing tot gemeentelijk monument.
6. Horsthoekerenk
Toelichting op het agendapunt:
Bijgaand het verzoek om advies van de Erfgoedcommissie met als bijlagen de concept Nota van Uitgangspunten Horsthoekerenk en het Definitief Rapport ruimtelijke principes Horsthoekerenk. De heren N. Haverkamp, adviseur Ruimte, Ondernemen en Wonen, gemeente Heerde) en P. Visser (adviseur Ruimtelijke Ordening, gemeente Heerde) lichten het verzoek toe.
Verslag:
De heren Haverkamp en Visser lichten het rapport toe. De ontwikkeling van de Horsthoekerenk is een grote ontwikkeling voor de gemeente Heerde. Voor advies ligt nu de nota van uitgangspunten voor. In de nota stelt de gemeente beleidsmatige uitgangspunten aan de ontwikkeling. De nota is opgesteld door het Gelders Genootschap. Gezien het belang van deze ontwikkeling voor onze gemeente vraagt het college formeel om advies van de Erfgoedcommissie. De nota van uitgangspunten vormt de basis voor het nog op te stellen stedenbouwkundige plan. Deze volgt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2027.
De afgelopen periode heeft archeologisch proefonderzoek op het terrein plaatsgevonden. De commissie wordt op de hoogte gebracht van de voorlopige resultaten.
De commissie constateert dat vanuit cultuurhistorisch perspectief bouwen op een enk niet wenselijk is, maar dat de vraag of gebouwd wordt op de enk een gepasseerd station is. De commissie is bezorgd of de uitgangspuntennotitie als instrument de gemeente voldoende sturingsmogelijkheden biedt om de cultuurhistorische kwaliteiten van de enk voldoende te beschermen en in de ontwikkeling voldoende tot zijn recht te doen komen.
Advies Erfgoedcommissie
De commissie onderschrijft de kwaliteiten van de uitgangspuntennota, en adviseert daarbij:
- Ten aanzien van aantallen en dichtheden de draagkracht van het gebied leidend te laten zijn: de kwaliteiten van het gebied stroken niet met intensieve woningbouw.
- Tot het vlot opstellen van een proefverkaveling waarbij rekening wordt gehouden met de karakteristieken van de enk (zoals de openheid) en het verkavelingspatroon.
- In te zetten op het behoud van het karakter van de Schoolweg en de Groeneweg.
- De karakteristiek van de enk te benutten voor de ontwikkeling op en rondom de enk: meer openheid boven op de enk en meer verdichting aan de randen. Hierbij merkt de commissie op dat de enk door de Eperweg doorsneden en als het ware gesplist is. Hierom adviseert de commissie tot een intensieve(re) verdichting langs de randen in zone A en een extensieve verdichting langs de randen voor zone B.
- De beleving van het kerkpad en de zichtlijn naar de kerk toe nadrukkelijk in het oog te houden. Bij intensieve(re) woningbouw komt de beleving van het kerkpad en van de zichtlijn snel in het gedrang.
- Gezien de hoge archeologische verwachting vroegtijdig de bevindingen van archeologisch onderzoek mee te nemen bij de ontwikkeling van het stedenbouwkundig plan.
- Tot het instellen van een kwaliteitsteam waarin een lid van de CRK/Erfgoedcommissie zitting heeft.
- Indien niet gekozen wordt tot het opstellen van een kwaliteitsteam het stedenbouwkundig plan voorafgaand aan de procedure voor advies voor te leggen aan de commissie.
De commissie ontvangt graag een reactie van het college op haar advies.
3. Mededelingen
Toelichting op het agendapunt:
Het Jaaroverzicht 2025 is tezamen met de adviezen Nieuwe Heerdenaren en Immaterieel Erfgoed aangeboden aan het college. Het college heeft met complimenten en waardering kennisgenomen van het jaaroverzicht en de bijgevoegde adviezen.
4. Verslag 26 januari en actiepuntenlijst
Verslag:
Het verslag wordt vastgesteld. De actiepuntenlijst wordt gezien de volle agenda niet besproken. RP doet aan WB een voorstel tot aanpassing van de lijst.
Naar aanleiding van het verslag:
FB geeft aan dat de Heerder Historische Vereniging (HHV) op zoek is naar een vervanger voor haar. Afgesproken wordt dat de vervanger deelneemt aan de vergadering voorafgaand aan de vergadering dat FB afscheid neemt. De vervanger voor FB wordt benoemd door het college op voordracht van de HHV en de Erfgoedcommissie.
7. Terugkoppeling Commissie Ruimtelijke Kwaliteit
Verslag:
BO geeft een vertrouwelijke terugkoppeling
8. Beleid zonnepanelen op monumenten
Toelichting op het agendapunt:
Informatie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed over zonnepanelen op rijksmonumenten en in rijksbeschermde stads- en dorpsgezichten is bijgevoegd.
Verslag:
Gezien de volle agenda wordt dit agendapunt doorgeschoven naar de volgende vergadering.
9. Rondvraag
- WA vraagt of het plan voor het kerkelijk centrum is aangepast ten opzichte van het plan dat is voorgelegd aan de CRK en de Erfgoedcommissie. RP vraagt dit na.
- BO vraagt of de nieuwe coalitie al bekend is en of dit gevolgen heeft voor het erfgoedbeleid dit komende jaar. RP antwoordt dat dit nog niet duidelijk is. Informateur de heer Wiggers onderzoekt momenteel welke partijen samen een coalitie kunnen en willen vormen.
10. Sluiting
WB sluit om 21.34 de vergadering.